
By Evelyn Wallace | Loia o le Aufaigaluega | Seattle ofisa
A mafatia se tasi e pele ia te oe i se manua o le faiʻai ua afaina (TBI), e mafai ona lagonaina e tagata uma o siomia i latou aafiaga o le galu. Pe na tupu le TBI o se taunuuga o se taavale taʻavale, pa'ū, po'o se isi lava fa'alavelave, o le malaga e toe malosi ai e masani ona umi, fa'alagona, ma e le'i mafai ona vavaloina mo le tagata ua manu'a ma e pele ia i latou.
Atonu e te lagona le leai o se fesoasoani, le mautonu i le mea e fai atu, ma le fefe ne'i e faia le mea sese. O se mea masani lava lena. Ae o lou i ai pea ma le lagolago fa'apitoa e mafai ona faia se eseesega moni i le faagasologa o le fa'amalologa o lau uo po'o se tasi o le aiga ma le tulaga lelei o le olaga.
O nisi nei o auala aoga e mafai ona e fesoasoani ai i se tasi o loʻo mafatia i le TBI aʻo puipuia ai foʻi lou lava soifua manuia i le faagasologa.
Aoao e uiga i TBIs ma le Foliga o le Toe Faaleleia
E leai ni manu'a se lua o le fai'ai e tutusa. E fuafua i le ogaoga ma le nofoaga o le manu'a, e ono oo i lau pele le leiloa o le manatua, faigata ona taula'i atu, suia lagona, fa'afitauli i lagona, fa'alavelave i le moe, po'o ni fa'ailoga fa'aletino e pei o le ulu tiga ma le niniva. O nisi fa'ailoga e aliali mai i le taimi lava lena, ae o isi e alu ai ni aso po'o ni vaiaso e fa'ato'a alia'e mai ai.
Ia faaavanoa se taimi e faitau ai fa'ailoga o manu'a tuga o le fai'ai ma la'asaga masani o le toe fa'aleleia. E fesoasoani lea ia te oe e malamalama ai i mea atonu o lo'o o'o i ai lau pele ma fa'amanatu atu ia te oe e aua ne'i e faia ni suiga i a latou amioga po'o fesoota'iga e oe lava ia.
Ia Onosai i lo Latou Alualu i Luma
E seasea ona tutusa le toe malosi mai se TBI. O le a iai aso lelei ma aso faigata. O nisi tagata e foliga mai e toetoe lava a "toe foʻi i le masani" i se taimi, ona faafuaseʻi lea ona tauivi ma le vaivai, fenumiai, poʻo le ita i le isi taimi.
Aloese mai le fa'amalosia o lau pele ia "fa'aleleia" i se taimi atofaina. Nai lo lena, ia fa'amanatuina ni la'asaga laiti, lagolago a latou fuafuaga tausiga fa'afoma'i, ma ia fa'aauau pea ona e fa'aalia lou agaalofa ma le fetu'una'i. O lou onosa'i ma le tumau o nisi ia o meaalofa sili ona taua e mafai ona e ofoina atu.
Ofoina atu se Fesoasoani Faapitoa ma e Mafai ona Faatino
E masani ona fai mai tagata, “Ta’u mai pe a e mana’omia se mea.” Peita’i, a uma ona manu’a le fai’ai, o le tagata o lo’o fa’amalolo (po’o le latou tausi ma’i autū) atonu e leai se malosi fa’alemafaufau e iloa ai pe ole atu mo se fesoasoani.
Taumafai e ofoina atu ni auala patino e mafai ona e fesoasoani ai:
- Ave i latou i se foma'i po'o se taimi atofaina mo togafitiga
- Kuka pe tu'u ni nai taumafataga
- Ave ni vailaʻau poʻo ni meaʻai
- Fesoasoani e pulea pepa inisiua po'o pili faafoma'i
- Faaalu se taimi ma i latou i le ao e maua ai se malologa mai le tausi ma’i
- Ofo atu e alu i ni taimi atofaina ma i latou ma/pe tusi ni faʻamatalaga e fesoasoani ia i latou e manatua ai mea
O nei gaioiga laiti e mafai ona faʻaitiitia ai le atuatuvale ma faʻafailele ai se lagona o le lotogatasi i taimi faigata.
Ia Faaaloalo i o Latou Tapula'a
O se tasi o auala sili ona tāua e lagolago ai se tasi e pele ia te oe e iai le TBI o le malamalama ma le fa'aaloalo i ona tapula'a. O moli susulu, pisa leotele, vaega tetele, po'o le tele naua o le taimi e fa'aoga ai le lau e ono mafua ai le tiga o le ulu po'o le lofituina i lagona. Afai latou te fa'aleaogaina fuafuaga pe mana'omia se taimi filemu, 'aua le manatu fa'alilolilo.
Ia tu'u atu ia i latou e fa'atulaga le saoasaoa. Fesili i mea e foliga mai e lagolago ma mea e leai. Ma siaki soo, e o'o lava i se fe'au tusitusia pu'upu'u po'o se telefoni e mafai ona fesoasoani ia i latou e lagona ai le va'aia ma le feso'ota'i.
Faʻataʻitaʻi oe oe lava
O le tausia o se tasi e manu'a le fai'ai e mafai ona faigata fa'alagona. Atonu e te lagona le fa'anoanoa, atuatuvale, po'o le fiu, aemaise lava pe afai na e faia se matafaioi tausi. Ia faia se avanoa mo lou lava soifua maloloina fa'alemafaufau e ala i le talanoa i se foma'i mafaufau, auai i se vaega lagolago, pe fa'atulaga se taimi e malolo ai ma toe fa'afouina ai lou malosi.
E le mafai ona e sasaa mai se ipu gaogao. O le faamuamua o lou lava manuia e iu ai ina avea oe ma se lagolago sili atu mo le tagata e te alofa i ai.
Lagolago Faaletulafono Ina ua Mae'a se Manu'a Tuga o le Fai'ai
Afai na mafua le manu'a o lau uo po'o se tasi o le aiga ona o le faatamala o se isi tagata, e pei o se avetaavale ua le mautonu pe o ni tulaga e le saogalemu, e ono agavaa i latou mo se taui mo tau o togafitiga faafomai, tupe maua ua leiloa, tiga ma mafatiaga, ma isi mea.
O se malamalama loia lava ia manua e mafai ona fesoasoani ia te oe e malamalama i filifiliga faaletulafono ma ia mautinoa o loo maua e lau pele le lagolago latou te manaomia. O se tagata e iai le poto masani Loia a le TBI o le a galulue faatasi foi ma tagata tomai faapitoa faafomaʻi ma ē tausi maʻi e fausia le mataupu sili ona malosi e mafai.
E tatau i lau pele ona maua se toe malosi malosi ma se fesoasoani faaletulafono faatuatuaina
E mafai e manu'aga tuga o le fai'ai ona liua le olaga i se taimi vave. Pe o e fesoasoani i se matua, pa'aga, tamaititi, po'o se uo mamae, o lau lagolago e mafai ona avea ma taula mautu i lo latou fa'amalologa. Afai ei ai ni au fesili e uiga i aia tatau faaletulafono pe a uma se TBI pe e te mana'o e su'esu'e au filifiliga, o matou loia o lo'o i ai iinei e fesoasoani. Evelyn Wallace, o se paaga i Loia a le GLP, e galulue vavalalata ma aiga i le salafa o le atunuu Washington e saili le faamasinoga tonu ma le taui talafeagai ina ua mavae nei manu’aga tuga. Faʻafesoʻotaʻi i matou i le aso mo se feutagaiga e leai se totogi i le 800.273.5005.



